احساس عدم رضایت از خود و قبول نداشتن خود یکی از موضوعاتی است که امروزه بسیاری از افراد با آن دست و پنجه نرم میکنند، جملاتی مثل "من انتظار بیشتری از خودم دارم"، " من کامل نیستم" و یا " من باید بهترین باشم" را زیاد می­شنویم. این عدم رضایت از خود و جملاتی از این دست ریشه در توقعات و انتظارات فرد از خود دارد و موضوع کمال گرایی را مطرح می­کند. اما کمال گرایی چیست؟

کمال گرایی افراطی می تواند  باعث استرس و اضطراب شود.

 

کمال گرایی باوری است مبنی بر اینکه باید به یک حالت کامل و بدون نقص دست یافت و کار یا هر چیزی که کامل نیست، غیر قابل قبول است. در واقع کمال­گرایی زندانی از قوانین و مقررات و  بایدها و نبایدها برای دستیابی به معیارهای بسیار سطح بالا است که با وجود مشکلاتی که ایجاد می­کند فرد کمال گرا برای رسیدن به آن تلاش بسیاری می­کند. کمال گرایی سه جنبه اصلی دارد:

  • معیار های دشوار و سرزنش خود
  • تعیین ارزش خود بر اساس معیارهای بالا
  • تلاش شدید برای رسیدن به معیارهای دشوار با وجود پیامدهای منفی

 فرد کمال خواه گاه از سوی اجتماع  به عنوان فردی قابل اعتماد،مسلط، با وجدان و مسیولیت پذیر در نظر گرفته میشود و بنابراین تشویق میشود.این خصوصیات به خود فرد کمالگرا احساس کنترل،نظم و سازمان دهی میدهد و همین موضوع موجب میشود با وجودی که در طول زمان کمالگرایی پیامدهای منفی نظیر خستگی، تردید نسبت به خود، اهمال کاری، از دست دادن تمرکز،عزت نفس پایین،اضطراب و افسردگی را برای فرد به دنبال دارد

پیامدهای کمال گرایی:

یکی از مساله سازترین جنبه های کمال­گرایی این است که فرد اغلب عزت نفس خود را بر مبنای میزان دستیابی به این معیارهای دشوار تعیین می­کند. بنابراین کمال­گرایی اعتماد به نفس پایینی دارند.

اهمال کاری: افراد کمال­گرا به قدری درباره بی عیب و نقص بودن کارها مشغله ذهنی دارند که ترجیح می­دهند شروع تکلیف را به تاخیر بیاندازند تا مبادا در انجام آن کار با کوچکترین نقصی مواجه شوند.

اجتناب از تکالیف: معیارهایی که فرد کمالگرا تعیین کرده بقدری سطح بالا و غیر واقع بینانه است که فرد مدام از این موضوع می­هراسد که نتواند به آنها دست یابد و شکست بخورد و همین مسیله موجب میشود که از تکالیف اجتناب کند.

فرد کمال گرا برای اینکه به معیارهای خود دست یابد از نظر جسمانی تحت فشار بوده و دچار کم­خوابی و در نتیجه احساس خستگی و کوفتگی هستند.

نشخوار ذهنی و تفکر مداوم به اشتباهی که در کاری مرتکب شده و خودسرزنشگری از پیامدهای دیگر کما­گرایی است.

اضطراب:وقتی فرد معیارهای سخت­گیرانه­ای برای خودش در نظر می­گیرد و احساس می­کند به آنها نمیرسد معمولا مضطرب میشود. تفکر مدام درباره عملکرد و بررسی آن نیز منجر به اضطراب می­شود.

افسردگی: تردید و دودلی و تلاش برای اطمینان یافتن از رسیدن به بهترین نتیجه فرد را درگیر رفتارهای ناکارآمدی همچون اهمال­کاری و اجتناب میکند. این رفتارها هم فرد را در رسیدن به معیارها با شکست مواجه می­سازد و در نهایت منجر به احساس افسردگی و نشخوار فکری در این باره میشود که چطور فرد به معیارهایش نرسیده است. و به همین ترتیب این چرخه معی.ب ادامه پیدا خواهد کرد.

 

ویژگی افراد کمال­گرا:

معیارهای سطح بالا:براای فرد کمال­گرا فرقی نمی­کند  چه کاری باشد دوست دارد همه چیز بی عیب و نقص باشد و اگر کارش ایرادی کوچک داشته باشد آن را نشانه شکست می­داند. بنابراین تنها کارهایی را انجام می­دهد که در آن­ها مهارت دارد.

تمرکز زیاد روی خطا و اشتباه

دست کم گرفتن موفقیت ها: افراد کمال­گرا حتی وقتی به معیارهایشان دست می­یابند اغلب این موفقیت را دست کم می­گیرند، با این تصو رکه هر فرد دیگری میتوانست این کار را انجام دهد. بنابراین دفعه بعدی هدف بزرگتری انتخاب می­کند و در واقع معیارهای فرد کمال­گرا سقف و انتهایی ندارد.

اعتماد به نفس وابسته به موفقیت ها: فرد کمال­گرا احساس ارزشمندی خود را تنها بر اساس میزان پیگیری و دستیابی به معیارهای خود تعیین میکند و فقط زمانی برای به خود بها می­دهد که به معیارهای خود رسیده باشد و تایید دیگران را داشته باشد. به همین دلیل فردی که ویژگی­های کمال­گرایی دارد به نظرها و انتقادات بیش از حد حساس است و تنها راه رهایی و دفاع را کامل بودن خود می­داند.

تفاوت کمالگرایی با پیشرفت گرایی

احتمالا در طول مطالعه این مطلب این سوال در ذهنتان مطرح شده که "مگر همه برای رسیدن به اهدافشان تلاش نمی­کنند؟" یا " با تنبلی که نمیتوان پیشرفت کرد"

تعیین اهداف شخصی دشوار و البته واقع بینانه و تلاش برای دستیابی به انها میتواند با احساس موفقیت و رضایت برای فرد همراه باشد. اما این مسیله کماگرایی از این رو مشکل ساز میشود که فرد  از یک سو معیارهای سخت گیرانه فرد کمالگرا واقع بینانه نبوده و از سوی دیگر فرد کمالگرا مدام درگیر اشتباهات پیش پا افتاده است و به شدت خود را شماتت می‌کند. 

نوشته ی نگین کاظمی

امتیاز دهید :
به اشتراک بگذارید :

گزارش

نظرات کاربران

نظر دهید