وسواس یک اختلال اضطرابی است نه یک بیماری روانی. افرادی دارای وسواس فکری  به نوعی اختلال اضطرابی دچارند که زندگی شان را تحت الشعاع قرار داده است. وسواس فکری که زمانی، فقط در متون تخصصی شناخته شده بود، اکنون بخشی از فرهنگ عامه شده است. 
اختلال وسواس فكري - عملي (OCD) يكي از اختلالات شايع روان پزشكي است كه گاه از كودكي و نوجواني شروع مي شود. مطالعات همه گيرشناسي، ميزان شيوع علايم وسواس (وسواس غير باليني) را در جمعيت نوجوانان بالا گزارش كرده اند. بسیاری از مبتلایان به اختلال وسواس فکری – عملی به علت ترس از انگ اختلال روانی، مشکلاتشان را مدت ها از خانواده مخفی می کنند یا در برابر اعتراض های دیگران مشکل خود را نمی پذیرند و همین موضوع باعث شدیدتر شدن مشکلشان می شود.

انواع وسواس فکری

وسواس فکری انواع مختلفی دارد و به صورت کلی به دو نوع وسواس فکری و وسواس فکری – عملی تقسیم می شود. اگر چه تکرار اجباری رفتار یا هجوم ناخودآگاه افکار تکرارشونده علامت اصلی وسواس است، بعضی علائم دیگر که ممکن است با وسواس فکری همراه باشد شامل عجول بودن، تردید، حساس بودن بیش از حد، احساس گناه بیش از حد پرسش زیاد و....

 

اختلال وسواس فکری

نمونه هایی از وسواس های فکری در فرزندان

نفوذ این افکار در ذهن فرزندتان به قدری قوی و تکرار شونده است که او را وادار می کند تا برای دور نگه داشتن خطر دست به تشریفاتی بزند . این تشریفات ممکن است از ابتدا برای دیگران آشکار نباشد . یک دختر وسواسی احساس می کرد که باید تمام وسایلش را با ترتیب خاصی مرتب کند . او نمی توانست بخوابد مگر اینکه تمام لباسهایش را تا کند و آنها را به ترتیب رنگ بچیند و کفش هایش را کنار تختش بگذارد در حالی که بندهای آن را به شیوه خاصی بسته بود . در یک مورد دیگر ، پسری احساس می کرد که باید قبل از مسواک زدن سه بار آیینه را لمس کند یا نوجوانی به طور وسواسی مجبور بود هر کجا آشغالی می بیند آن را بر دارد و نگه دارد.

ویژگی های رفتارهای وسواسی در نوجوانان

  • رفتارهای وسواسی ، کارهایی هستند که فرد درگیرشان می شود تا فکرهایش را خنثی ، بی اثر یا آنها را از خود دور کند .
  • یک نوجوان وسواسی معمولا می داند که این کار تنها یک راه حل موقتی است اما به جای اینکه یک راه حل منطقی و بهتری را برای مشکلش پیدا کند ، به رفتار وسواسی اش به عنوان یک راه فرار ادامه می دهد .
  • رفتارهای وسواسی از لحاظ اجتماعی مفید نیستند و برای کودک – نوجوان دست و پا گیر هستند و زمان زیادی از روز را به خود اختصاص می دهند .

دلایل ایجاد کننده اختلال وسواس فکری – عملی چیست ؟

روانشناسان و متخصصان علوم رفتاری همگی بر این نکته اذعان دارند که عوامل چندی اعم از: وراثت، روش های تربیتی والدین، ویژگی های خانوادگی، نابهنجاری کارکرد سیستم عصبی و آشفتگی های خلقی در بروز این اختلال در کودکان دخالت دارند. نوجوانان وسواسی دچار این مشکلات هستند.
اختلال وسواس می تواند زندگی روزانه را برای کودکان و نوجوانان بسیار سخت و پر استرس کند . به هنگام صبح آنها احساس می کنند باید اعمال وسواسی شان را به درستی انجام دهند یا بقیه ی روز به خوبی پیش نخواهد رفت . در عصر آنها باید تمامی اعمال وسواسی شان را قبل از رفتن به رختخواب به پایان برسانند . بعضی از کودکان و نوجوانان به دلیل اختلال وسواس تا دیر وقت بیدار می مانند و روز بعد اغلب خسته اند .
اختلال وسواس می تواند بر انجام تکالیف خانه ، توجه در کلاس و حضور در مدرسه اثر بگذارد .
کودکان و نوجوانان نگرانند که « دیوانه » باشند زیرا طرز فکر کردن آنها متفاوت از دوستان و خانواده شان است . اعتماد به نفس آنها می تواند به طور منفی تحت تاثیر قرار بگیرد زیرا اختلال وسواس منجر به شرمساری آنها شده یا در آنها احساس « عجیب و غریب بودن » یا « خارج از کنترل بودن » را ایجاد کرده است .
فشار روحی ( استرس ) ، تغذیه نامناسب و یا کمبود خواب می تواند کودکان را از نظر جسمانی بیمار نماید.
فشار روحی ناشی از پنهان کردن اعمال وسواسی از همسن ها ، زمان صرف شده با وسواس های فکری و عملی و چگونگی عکس العمل دوستان آنها به رفتارهای مرتبط با اختلال وسواس می تواند بر دوستی ها اثر بگذارد .
این به دلیل این است که والدین در اطاعت از خواسته های مرتبط با وسواس فرزند بی میل یا ناتوان هستند . حتی وقتی که والدین محدودیت های معقولی را اعمال کنند ، کودکان و نوجوانان وسواسی خشمگین و مضطرب می شوند .

اقدامات والدین برای کمک به فرزند مبتلا به وسواس فکری

  • هرگز کودک را به خاطر عادت یا وسواسی که دارند مسخره نکنید.
  • با تنبیه بدنی فرزندتان را مجبور به ترک عادت نکنید. 
  • فرزندتان را ترغیب نکنید عادت یا رفتار وسواس آمیزش را تکرار کند، به این دلیل که فقط به او آرامش می‌دهد چون با گذشت زمان ترک آن رفتار دشوار خواهد بود. گاهی دیده شده مادر لباس و ملحفه‌های کودک را چندین بار می‌شوید تا ترس فرزندش را در این رابطه کم کند. اما این کار به مرور زمان بیماری او را تشدید می‌کند. بنابر این افکار کودک را نپذیرید و به او بگویید که این افکار تنها در ذهن اوست و در واقع اینگونه نیست.
  • با فرزندتان ارتباط صمیمانه برقرار کنید و آنها را تشویق کنید ترس و عادت‌های خود را توضیح دهند.
  • هر مشکلی که می‌تواند روی فرزندتان تأثیر بگذارد و استرس ایجاد کند مثل اختلافات خانوادگی، استرس و زورگویی را از او دور کنید. به کودک سخت نگیرید و کمال‌طلبی را کنار بگذارید.
  • به او اطمینان دهید که این افکار و عادات رایج‌اند و اکثر مردم تجربه آن را دارند.
  • به او بگویید که می‌دانید ترک کردن این عادات ابتدا کمی دشوار است. اما شما هم آماده‌اید که به او کمک کنید.
  • به او اعتماد به نفس بدهید، بگویید که در هر حال دوستش دارید و از او بخواهید انرژی بیشتری برای ترک افکار وسواسی بگذارد.
  • شما وسواس پیدا می‌کند. اگر خودتان وسواسی هستید بهتر است اول برای درمان خودتان به روانپزشک مراجعه کنید.

درمان وسواس فکری در نوجوانان

اختلال وسواس فکری حتما باید جدی گرفته و درمان شود، زیرا اگر وسواس ادامه پیدا کند، می‌تواند به روابط اجتماعی ‌شخص بیشتر آسیب بزند و اختلال ایجاد کند. همچنین این اختلال می‌تواند باعث ایجاد اختلال‌های اضطرابی و افسردگی شود و در نتیجه خطر خودکشی را افزایش دهد؛ چراکه موجب پریشانی و تضعیف روحیه می‌شود. همچنین به دلیل گرایش افراد به مکانیسم‌های ناسالم برای کنار آمدن با این اختلال، خطر استفاده از الکل و مواد مخدر را افزایش می‌دهد.
بهترین درمان برای افراد مبتلا به اختلال وسواس فکری شامل ترکیبی از درمان شناختی – رفتاری ،  دارو درمانی و آموزش به والدین است .
 با استفاده از روش شناختی – رفتاری کودکان و نوجوانان وسواسی یاد می گیرند با به تدریج در قدمهای کوچک با ترس هایشان روبرو شوند و می آموزند تا خلاف آنچه را که اختلال وسواس به آنها می گوید ، انجام دهند . این درمان به آنها کمک می کند تا بفهمند که ترس های آنها به واقعیت نمی پیوندد و آنها می تواننند به احساس ترس عادت کنند یا خو بگیرند . برنامه درمان شناختی – رفتاری همراه با یک متخصص با تجربه باید انجام شود به عبارتی به عنوان بخشی از فرآیند درمان ، باید با کودک کار شود تا ماهیت این افکار تکراری را تغییر دهد .
پیشرفتهای دارویی در ۴۰ سال اخیر از این واقعیت خبر می دهد که اختلال وسواس فکری – عملی اختلالی است که زیربنای زیست شناختی دارد و این داروها می توانند در کاهش شدت افکار و احساساتی که رفتارهای اجباری را تحریک می کنند ، موثر باشند . صحبت کردن با یک روانپزشک در مورد داروها به عنوان یک گزینه ی درمانی برای کودک ارزشمند است .

امتیاز دهید :
به اشتراک بگذارید :

گزارش

نظرات کاربران

نظر دهید